Waar ‘Harry’ genegeerd wordt, vliegt bevlogenheid het raam uit.

In Deep Democracy wordt diegene die de onaangename stem of de stem van de minderheid laat horen ‘Harry’ genoemd. In de haast van alle dag wordt deze stem vaak als weerstand ervaren, als niet mee willen gaan met de groep. Toch heeft deze ‘Harry’ veel waardevolle informatie om de hele groep met meer wijsheid tot besluiten te laten komen of te laten reflecteren op het functioneren.


Ondertussen in de vakgroep Kindergeneeskunde .. het verhaal van Mariette

 Al een tijdje liep het niet zo lekker binnen de vakgroep Kindergeneeskunde. Mariette werkte er al 20 jaar. Ze was begonnen als jonge klare en had meegemaakt dat de samenstelling van de vakgroep totaal veranderd was. Zij was zelf 5 jaar geleden uitgevallen vanwege een ernstig auto ongeluk. Het revalideren had langer geduurd dan verwacht en de re-integratie was moeilijk. Ook omdat de communicatie in de groep moeilijk verliep en zij zich heel verantwoordelijk voelde hiervoor.
Zij verzorgde en regelde het onderwijs voor de aios en de coassistenten. Zij bekeek alle uitslagen digitaal en zorgde dat ze bij iedereen terecht kwamen. Soms stuurde ze er later een reminder over, of iemand het wel gezien had. Er kwam nooit een reactie of waardering van collega’s en ondertussen ging ze niet om 13 uur naar huis, maar vaak pas tegen half drie. Ze kwam dan meestal thuis met een enorme hoofdpijn. Haar eigen bevlogenheid en die van de vakgroep waren ver te zoeken.


 In coaching van systemen (wat vakgroepen zijn) wordt uitgegaan van de gedachte dat ‘iedereen gelijk heeft, in ieder geval gedeeltelijk’. Dat komt omdat iedereen vanuit zijn eigen perspectief kijkt en vanuit dat perspectief dingen ziet die een ander niet ziet. Wanneer deze input genegeerd wordt,  gaat de veiligheid en verbinding verloren. Er ontstaat een onderstroom en de bevlogenheid verdwijnt. De visjes in de onderstroom worden haaien en er ontstaat een gevaarlijke, stressvolle situatie.

Uiteindelijk besloot Mariette op een heidag een stem te geven aan haar gevoel, aan het gevoel niet gewaardeerd te worden. Dat ze zich niet gezien voelde en geen eenheid in de groep ervoer. Dat ze met lede ogen het gebrek aan communicatie aanziet en dat iedereen daar last van heeft. Dat de bevlogenheid van de groep ver te zoeken is.
Tot haar grote ontsteltenis ontstond er die middag geen goed gesprek, maar een ijzige stilte. Die snel opgevuld werd met het overgaan naar het volgende agendapunt. Ze voelde zich zo mogelijk nog eenzamer dan daarvoor.

Hoe ontdek je dat er haaien zijn?

  • Er zijn altijd een paar mensen die spreken, de anderen houden hun mond
  • Afspraken worden niet nagekomen en punten komen steeds terug op agenda
  • Er wordt gezucht als Harry zijn/ haar mond open doet en met de ogen gerold
  • Er worden meningen/stemmen genegeerd
  • Er is geen oprechte interesse in elkaar, de nieuwsgierigheid is verdwenen
  • Standpunten worden verdedigd
  • Mensen hebben het gevoel dat besprekingen geen zin hebben
  • Er worden cynische grappen gemaakt of geroddeld
  • Er gaat energie verloren aan geklaag.

Als je dit in je vakgroep ziet gebeuren, is het echt zaak hier met elkaar over in gesprek te gaan. Onderstroom kost veel energie, gaat ten kostte van ieders bevlogenheid en brengt het risico van onveiligheid in patiëntenzorg met zich mee. Om ervoor te zorgen dat elke stem veilig gehoord wordt,  laat je dit proces het best begeleiden door een externe begeleider.

Hoe het verder ging…

Mariette meldde zich ziek na de heidag omdat zij zich niet meer durfde te laten zien. Via de clustermanager van de afdeling kwam zij in coaching, zodat zij haar eigen aandeel kon onderzoeken en weer leiderschap over zichzelf kon nemen.
Door dit incident werd het wel duidelijk dat de hele vakgroep al een tijdje in zwaar weer zat. Met begeleiding maakt de vakgroep nu stappen in verbetering van de communicatie, de onderlinge verbinding en de veiligheid. Langzaam merkt iedere kinderarts dat er weer meer energie ontstaat.

Onderstroom is als een ernstige ziekte: voorkomen is beter dan genezen. 


Bron foto: academievoororganisatiecultuur.nl